Το βράδυ της Παρασκευής εκδηλώθηκαν επεισόδια έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας. Ο θεσμός έχει αναδειχθεί σε πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ και την εθνικιστική αντιπολίτευση.
Από το 2023, οπότε ανέλαβε την εξουσία, η κυβέρνηση Τουσκ κλιμακώνει την προσπάθεια να αναιρεθούν οι δικαστικές μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης κυβέρνησης του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS). Το PiS είχε στελεχώσει το Συνταγματικό Δικαστήριο με πρόσωπα της επιλογής του, ανάμεσά τους τον πρόεδρο Μπογκντάν Σβιετσκόφσκι και τον αναπληρωτή του.
Το δικαστήριο έχει αρμοδιότητα να ακυρώνει νομοθεσίες. Επί διακυβέρνησης PiS συνέβαλε στην επιβολή σχεδόν καθολικής απαγόρευσης των αμβλώσεων και αμφισβήτησε την υπεροχή του δικαίου της ΕΕ έναντι του πολωνικού δικαίου.
Κίνηση απομάκρυνσης της ηγεσίας
Δικαστές που είχαν αποκλειστεί από την εκδίκαση υποθέσεων προχώρησαν σε ενέργειες για να απομακρυνθεί η ηγεσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα διέταξε αναστολή των καθηκόντων του προέδρου Μπογκντάν Σβιετσκόφσκι και του αναπληρωτή του για έναν μήνα. Ανακοίνωσε παράλληλα ότι τη διοίκηση αναλαμβάνει η ίδια.
Ο Σβιετσκόφσκι αμφισβήτησε τη νομιμότητα της ενέργειας και μίλησε για «πραξικόπημα». Ο αναπληρωτής του δεν μπόρεσε να εισέλθει στο κτίριο.
Έξω από το δικαστήριο, ο Σβιετσκόφσκι, του οποίου η προεδρία αμφισβητείται, επιχείρησε να περάσει στο εσωτερικό μαζί με βουλευτές της αντιπολίτευσης. Κλειδαράς έκοψε το μεταλλικό κούμπωμα της πύλης, όμως η αστυνομία συνέχισε να εμποδίζει την πρόσβαση.
Νωρίτερες απόπειρες αλλαγής της σύνθεσης του δικαστηρίου είχαν συναντήσει αντίσταση. Ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι, που στηρίζεται από τους εθνικιστές, αρνήθηκε να ορκίσει πέντε δικαστές τους οποίους είχε εκλέξει η κοινοβουλευτική πλειοψηφία του Τουσκ.
Οι πέντε ορκίστηκαν ενώπιον του κοινοβουλίου, αλλά ο Σβιετσκόφσκι τους εμπόδισε να εκδικάζουν υποθέσεις.
Στο σημείο, όπου είχαν παραταχθεί αστυνομικές δυνάμεις, συγκεντρώθηκαν διαδηλωτές και επικράτησε ένταση. Ο Ναβρότσκι διέκοψε το προγραμματισμένο ταξίδι του στη Σενεγάλη, στρέφοντας το αεροπλάνο εν πτήσει, και επέστρεψε εσπευσμένα. Προσγειώθηκε στη Βαρσοβία και εμφανίστηκε στη συγκέντρωση έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, κατηγορώντας τον Τουσκ για πραξικόπημα.
Ηγέτες της αντιπολίτευσης προσάπτουν στην κυβέρνηση απόπειρα «πραξικοπήματος». Η κυβέρνηση δηλώνει ότι αποκαθιστά το κράτος δικαίου. Τα δύο πολιτικά στρατόπεδα συγκρούονται πλέον ανοιχτά για τον έλεγχο ενός από τα ανώτατα δικαστήρια της χώρας.
Στη διαδήλωση συμμετείχε και ο ηγέτης του PiS, Γιαροσλάβ Κατσίνσκι, που επιχείρησε να εισέλθει βίαια στο κτίριο. Κατηγόρησε τον Τουσκ ότι ενορχηστρώνει «πραξικόπημα» κατά του δικαστηρίου και ότι μετατρέπει την Πολωνία σε «αστυνομικό κράτος». Ζήτησε ταυτόχρονα την παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία έξω από το δικαστήριο. Σύμφωνα με τις αρχές, εκτοξεύτηκαν αντικείμενα κατά των αστυνομικών. Τρία άτομα συνελήφθησαν αφού σκαρφάλωσαν στον φράχτη του κτιρίου. Η αστυνομία ανέφερε ότι είχε αναπτυχθεί για λόγους ασφαλείας, έπειτα από προειδοποιήσεις για απειλές σε βάρος δικαστών και προσωπικού, χωρίς πάντως να μπει στο κτίριο.
Ο Τουσκ μένει στη γραμμή του
Ο Τουσκ εμφανίστηκε ανυποχώρητος. «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας», έγραψε στην πλατφόρμα X. «Μετά από χρόνια ανομίας επί διακυβέρνησης PiS, πρόκειται για μια δύσκολη, ενίοτε επώδυνη διαδικασία, η οποία απαιτεί αποφασιστικές ενέργειες. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Βάλντεμαρ Ζούρεκ απέδωσε την αναταραχή στον Σβιετσκόφσκι. Τον κατηγόρησε ότι μετέτρεψε τον θεσμό σε «προσωπικό του φέουδο» και ότι δεν άφησε τους νεοεκλεγέντες δικαστές να ασκήσουν τα καθήκοντά τους.
«Και τώρα, οι δικαστές μίλησαν», δήλωσε ο Ζούρεκ στο POLITICO.
Ο Ζούρεκ, που είναι ταυτόχρονα γενικός εισαγγελέας της Πολωνίας, είπε ότι υπέβαλε πέντε αιτήματα για άρση της ασυλίας του Σβιετσκόφσκι και του αναπληρωτή του, συνοδευόμενα από 50 τόμους δικογραφιών. Υπερασπίστηκε την κίνηση της Πιοτρόφσκα ως απόφαση νόμιμα διορισμένης δικαστή και επέμεινε ότι η κυβέρνηση δεν είχε καμία απολύτως ανάμειξη.

































